Deel 2: De Gelukscoach

Blog

Fijn nieuws: in november dit jaar verschijnt mijn nieuwe novelle bij uitgeverij De Verhalenfabriek; De Gelukscoach, new beginnings.

Een romantisch en chaotisch verhaal rondom de feestdagen, gesitueerd in het winterse York. Het familiehuis waar het verhaal zich afspeelt ligt in een idyllische tuin, waar heuse winterrozen bloeien. De sneeuwvlokken vliegen er mijn kibbelende personages om de oren, en rondom de ouderwetse lantaarnpalen lijkt soms een gordijn van sneeuw te hangen.

Een kritische meelezer wees me terecht op de onjuistheid van die sneeuw; nogal ongeloofwaardig gezien de klimaatcrisis. Maar in de fantasie is alles mogelijk, gelukkig. En wat is de romantiek zonder een dwarrelende sneeuwvlok in het magische York?

Dit is het tweede deel van mijn novelle, die twee jaar geleden verscheen; De Gelukscoach. Niet lastig om te onthouden. Dit tweede deel is los te lezen, maar mijn advies is om beide delen achter elkaar te lezen omdat beide novelles elkaar logischerwijze opvolgen. Samen vormen ze een roman.

En verder is dit weer een spannende periode, waarin ik steeds meer aan de waarde van mijn novelle ga twijfelen, en soms niet meer begrijp waarom ik überhaupt schrijf. Gelukkig heb ik hulp van de uitgeefster, redacteur en een aantal zeer trouwe en kritische proeflezers. Niet alleen om deze periode te overleven – maar ook om mijn verhaal steeds sterker te maken door veel te schaven en bevragen. Dank daarvoor, aan iedereen, voor alle hulp tot nu toe!

 

 

Over een dagboekfragment uit 1991

Blog

Een van mijn zonen vertelde me laatst waarover hij geregeld discussieert met vrienden; over de vraag ‘of saaie mensen bestaan.’ Zoon en ik zijn het grondig met elkaar eens; saaie mensen bestaan niet. Want ieder mens leeft in een bomvolle en intrigerende wereld van gedachten, gevoelens en gebeurtenissen. En natuurlijk zegt dat oordeel over de ‘saaiheid’ van een ander meer over de beoordelaar dan over de persoon zelf, en hoe deze naar zichzelf kijkt.

Als zeventienjarig meisje las ik mijn eerste boekén van Simone de Beauvoir;  ‘Een wereld vol mooie plaatjes,’ en ‘Met kramp in mijn ziel.’  Haar boeken raakten me. Ik begreep niet helemaal waarom, en zocht ook nog niet naar de woorden om het te begrijpen. Maar later besefte ik door haar verhalen hoe ik door de ogen van de ander naar mezelf keek, zeker als zeventienjarige. En hoe ik misschien wel of niet naar die vervorming probeerde te leven, waarna het beeld van de ander, of het beeld dat ik bij de ander dacht te zien, mee bewoog. De Beauvoir gaf woorden aan dat onbewuste gevoel, wat me zowel een gevoel van acceptatie als onbehagen bezorgde.

In hoeverre had ik invloed op het verhaal dat de ander me toekende, of misschien beter; in hoeverre gaf ik de ander invloed op dat verhaal, en had dat verhaal invloed op mij, als persoon, als zelfstandig denkend wezen? Moest ik gaan leven met het idee dat we allemaal in een verhaal geven dat we zelf vormen, deels door onze eigen ogen, deels door dat van een ander? Volgens de Beauvoir kunnen we iedere dag de keuze maken om te beslissen wie we willen zijn. Maar wat is dan waar, en, ik ben van nature optimistisch en soms ook uiterst naïef; als schrijvers van ons eigen verhaal, kunnen we ervoor kiezen om geluk te ervaren, toch? Maar we worden niet onszelf zonder ‘de ander’, schreef de Beauvoir, zoals ook haar beroemdste quote weerspiegelt; ‘Men komt niet als vrouw ter wereld. Men wordt zo gemaakt.’

Het idee over de mens als verhalenverteller liet, en laat me niet los. Waar ligt de scheidslijn tussen ‘een geleefd leven en een verteld leven,’ – het idee van de ‘biografische illusie,’ zoals de Beauvoir en Sartre het omschreven. Als dagboekenschrijfster weet ik hoe iedere gebeurtenis een avontuur kan worden, als ik er de juiste woorden aan geef. De omvorming van een leven tot een verhaal, is dat wat ik mijn dagboek doe? Want zodra ik een gebeurtenis opschrijf, of een emotie benoem, geef ik het een begin en een einde, ga ik het interpreteren, en ken ik er nieuwe, andere woorden en betekenissen aan toe. Ik maak er een verhaal van, dat ik dan later weer met andere ogen bekijk.

Dat is ook het bizarre van het lezen van een oud dagboek; het schrijven en lezen schept een afstand. De ‘ik’ die mijn verhaal schreef, als jong meisje of jonge moeder, dat ben ik, en toch ook weer niet. Mijn dagboek leest als een roman, een vertelling over iemand die er niet meer is, en toch ook weer wel. ‘Ik neem altijd een dagboek mee als ik reis,’ schreef Oscar Wilde, ‘men moet altijd iets sensationeels te lezen hebben in de trein,’ een quote die ik ieder jaar beter begrijp. En met iedere bladzijde die ik omdraai, vormt zich in mij een nieuw verhaal over dat jonge meisje, dat ik was en denk te herkennen in mezelf.

Zoals ik dus recent bovenstaand fragment vol verbazing las; ik schreef het bijna 35 jaar geleden tijdens het leren voor een psychologie tentamen, op de Academie Mens-Arbeid, voorloper van Fontys HRM & Toegepaste psychologie. Ik herinner me niet dat ik zo bewust met het studiemateriaal bezig was, in die wereld die er niet meer is, en toch ook weer wel.

En om terug te komen op die saaie mensen – die zijn er echt niet, schrijft ook Yevgeny Yevtushenko. Elk mens kent een moment waarin hij zegeviert, en een uur van bittere kwelling. ‘Het zijn geen mensen die sterven, maar hele werelden die verdwijnen.’ Het is aan ons om die werelden te zien.

Over onze vakantiehuizen

Blog

Tijdens onze vakanties huren wij vakantiehuizen. Een onvoorstelbare luxe, niet alleen omdat we tijdelijk in soms schitterende huizen verblijven, maar ook omdat de huizen ieder hun eigen verhaal vertellen – en ons familieverhalen cadeau doen.

Zo sliepen we in mei in een herenhuis op een heuvel boven een slaperig dorpje in Noord Frankrijk, vlakbij de slagvelden van de eerste wereldoorlog. Een lieflijke streek met stroompjes en wuivende bomen, ondanks dat verleden dat in ontelbare kerkhoven aanwezig is. De tuin was ommuurd met een oude kasteelmuur, een kersenboom droeg roze bloesem die haar bloemen fotogeniek over het met madeliefjes bestrooide gras strooide. Vanuit de tuin keken we uit over het dorp in de vallei. Zover als we zagen glooiend grasland en rijen bomen als donkergroen kant die landerijen met boerderijtjes begrensden.

De eigenaresse, klein met een enorme bos grijs haar, sprak in een rap Frans terwijl ze me rondleidde. Haar ouders kochten het huis – niet meer dan een ruïne –  toen zij nog een meisje was, als een te renoveren vakantiehuis. Met haar broertjes speelde ze verstoppertje in de enorme tuin met haar onregelmatig gehakte terrassen in de dikke muren, zoals haar kinderen dat later deden. ‘En nu mijn kleinkinderen,’ zei ze met een brede lach.

We verbleven er vijf heerlijke ontspannen dagen en nachten, een gemoedstoestand die op de regenachtige ochtend van ons vertrek plotseling omsloeg; de banden van onze beiden auto’s bleken leeg te zijn. Het dorp om ons heen leek niet meer zo lieflijk; wie had het op onze auto’s voorzien, of nog erger, op ons? Ik belde de eigenaresse, die vloekte en de gendarmerie ging bellen, en de burgemeester, die twee huizen verderop van ons bleek te wonen.

Een half uur later stonden we samen in de wind en de miezerregen, op het modderige gras naast het huis. De burgemeester naast me, een grijs meneertje dat tot mijn schouders reikte. Ik hield een paraplu boven zijn hoofd, die hij telkens met een charmant gebaar afwees. Vriend zette koffie en deelde koeken uit. De eigenaresse belde driftig met garages en monteurs, en de gendarmerie was met twee man sterk op komen dagen. Een jonge vrouw en een nog jongere man, die met een potloodje en een notitieblok stamelend zijn best deed om onze onuitspreekbare Nederlandse namen te noteren.

Een zwijgzame automonteur arriveerde in een enorme truck. Hij vertrok met onze grootste auto op sleeptouw. We maakten een afspraak met de gendarmerie; die middag konden we aangifte doen, beneden ja, in het dorp. Twee uur later zaten we in het kleine politiebureau. Ik werd gehoord door weer zo’n piepjonge hoofdagent, en vriend in een ander kamertje door een blozende nog jongere agent, die geen woord Engels sprak. De eigenaresse moest bij hen vertalen, had de hoofdagent streng gezegd – waar zowel de eigenaresse als ik hikkend bij lachten, want ik was de vertaalster, niet zij. Ondertussen werd er in de wachtruimte gekucht en met stoelen geschoven, en de hoofdagent vertelde me met diepe stem dat het druk was – er kwamen meer mensen aangifte doen, want de ‘bandenleegloopbende’ was in meer dorpen actief geweest.

Mijn hoofdagent hield tijdens ons gesprek de dorpsstraat in de gaten, zwaaide naar een vrouw met een kinderwagen en sprong op toen de zwijgzame automonteur zijn truck en onze auto naast het bureau parkeerde. Ik betaalde de automonteur cash aan het bureautje van de hoofdagent, terwijl zij spraken over de onbegrijpelijke route die de bandenleegloopbende had afgelegd. Misschien was het wel een eenling geweest, opperde de hoofdagent, waarop de automonteur zijn schouders ophaalde.

Bij terugkeer bij ons huis op de heuvel boven het dorp scheen inmiddels een waterig zonnetje, en de roze bloesem van de kersenboom plakte onder onze schoenen. De eigenaresse vertelde dat haar dochter kwam helpen om het huis klaar te maken. Voor de nieuwe gasten die ieder moment konden arriveren, in het huis dat inmiddels een beetje als ons huis voelde. Ook de eigenaresse was nu meer dan een eigenaresse, ze voelde even bijna als een vriendin, zoals dat gaat met mensen met wie je ervaringen deelt, zeker als de gendarmerie en een burgemeester erbij betrokken zijn. Zij voelde het ook, denk ik, want ze zwaaide ons uit en bleef zwaaien, tot ik haar niet meer zag in de achteruitkijkspiegel.